Veel huiseigenaren weten niet dat hun warmtepomp in de zomer ook kan koelen. Toch is dat bij de meeste modellen mogelijk — en het scheelt je de aanschaf van een aparte airco. Met de steeds warmere Nederlandse zomers wordt de koelfunctie van een warmtepomp een serieus verkoopargument. Maar hoe werkt het, welke types kunnen het en wat kost het?
Actief versus passief koelen
Er zijn twee manieren waarop een warmtepomp kan koelen:
Actief koelen werkt als een omgekeerde verwarmingscyclus. De compressor draait, maar in plaats van warmte van buiten naar binnen te pompen, pompt hij warmte van binnen naar buiten. Dit is effectief (je kunt de binnentemperatuur 3-5°C verlagen) maar kost wel stroom — ongeveer evenveel als een zuinige airco.
Passief koelen (ook wel natural cooling of free cooling) werkt alleen bij bodem-water warmtepompen. Het koele grondwater (10-12°C) wordt rechtstreeks door je vloerverwarming gepompt, zonder dat de compressor hoeft te draaien. Alleen de circulatiepomp draait, waardoor het stroomverbruik minimaal is — slechts 50 tot 150 Watt. Het koeleffect is milder (1-3°C verlaging) maar vrijwel gratis.
Welke warmtepomp kan koelen?
Lucht-water warmtepomp: kan actief koelen als de fabrikant deze functie heeft ingebouwd. Niet alle modellen ondersteunen het — check dit bij aanschaf. Merken als Daikin, Mitsubishi, Vaillant en Bosch bieden koeling als optie. Je hebt vaak een extra klep (4-wegklep) in het systeem nodig.
Bodem-water warmtepomp: kan zowel actief als passief koelen. Passief koelen is het grote voordeel van dit type — je gebruikt de koude bodem als natuurlijke koelbron. Het is de zuinigste manier van koelen die er bestaat.
Lucht-lucht warmtepomp: dit is eigenlijk een split-airco die ook kan verwarmen. Koelen is de standaardfunctie. Beperking: je hebt geen watervoerende distributie (vloerverwarming/radiatoren) nodig, alleen luchtkanalen of binnenunits aan de muur.
Een hybride warmtepomp kan meestal niet koelen, omdat die samenwerkt met de bestaande cv-ketel en niet ontworpen is voor omgekeerd gebruik.
Vloerverwarming als koelsysteem
Bij actief en passief koelen met een lucht-water of bodem-water warmtepomp loopt het koele water door je vloerverwarming. Diezelfde vloer die je in de winter verwarmt, koelt in de zomer. Het effect is subtiel — geen ijskoude lucht als bij een airco, maar een aangenaam koele vloer die de kamertemperatuur geleidelijk met 2-4°C verlaagt.
Let op: koelen via vloerverwarming kan condensatie veroorzaken als de vloertemperatuur onder het dauwpunt zakt. De meeste warmtepompen hebben een ingebouwde dauwpuntbegrenzer die dit voorkomt. Bij radiatoren is koelen meestal niet mogelijk door het condensatierisico.
Wat kost koelen met een warmtepomp?
Passief koelen: het stroomverbruik is verwaarloosbaar — slechts €10 tot €30 per zomer voor de circulatiepomp. Dit is veruit de goedkoopste koelmethode die er bestaat.
Actief koelen: vergelijkbaar met een zuinige airco, circa €50 tot €100 per zomer afhankelijk van gebruik en isolatie. Nog steeds voordeliger dan een losse airco, omdat je geen extra apparaat hoeft aan te schaffen.
De meerkosten voor een koelfunctie bij aanschaf van een nieuwe warmtepomp bedragen circa €500 tot €1.500 (voor de 4-wegklep, aanpassing van de regeling en eventueel een buffervat). Bij een bodem-water warmtepomp zit passief koelen er standaard in.
Koelen met warmtepomp vs. airco
Een split-airco koelt sneller en krachtiger: je voelt direct een koude luchtstroom. Koelen via een warmtepomp met vloerverwarming is geleidelijker — meer een aangenaam klimaat dan intense koeling. Voor de meeste woningen is de warmtepomp-koeling voldoende. In slaapkamers op de bovenverdieping (waar geen vloerverwarming ligt) kan een extra lucht-lucht unit zinvol zijn.
Het grote voordeel van koelen via je warmtepomp: je hebt geen apart apparaat nodig. Je warmtepomp verwarmt én koelt, jaar in jaar uit. Combineer je dit met zonnepanelen, dan koel je in de zomer praktisch gratis.
Overweeg je een warmtepomp of thuisbatterij?
Bereken wat het oplevert voor jouw situatie — met onze gratis rekentool.